İletişim - Aleyna Paköz

İçeriğe atla

Ana Sayfa
Hakkımda
Çalışma Alanlarım
Çeviriler
Yazılar
Türkçe
- Français

İletişim

Ana Sayfa
Hakkımda
Çalışma Alanlarım
Çeviriler
Yazılar
Türkçe
- Français

İletişim

İletişim

Adres

Paris, Fransa

İleti Gönderin

Isim *

Soyisim *

E-Posta Adresiniz *

Konu *

Mesajınız *

Δ

Citation - Aleyna Pakoz

Tamamen unutulmuş gibi görünen şeyler bile bir şekilde ve bir yerlerde mevcuttur.

Sıgmund Freud, 1937

Instagram

@psy.aleynapakoz

Bir sırrı saklamak bazen onu taşımaktan daha ağır

Bir sırrı saklamak bazen onu taşımaktan daha ağır olabilir mi?

🎬 Modern Love dizisinin “Take Me As I Am, Whoever I Am” bölümünde Lexi, bipolar bozuklukla yaşarken yıllarca kurduğu bu maskeyi taşımanın ağırlığıyla baş etmeye çalışır.

Lexi dışarıdan bakıldığında “işlevsel”, “neşeli” ve “sorunsuz” görünür. Oysa bu, yaralı ve kırılgan gerçekliğini saklamak için inşa ettiği koruyucu bir “sahte kendilik”tir. İç dünyasında ise mani ve depresyon arasında gidip gelen, ruhsal enerjisini tüketen yorucu bir dalgalanma vardır. Aşırı yükselişlerin yaşandığı mani dönemleri ile derin çökkünlüklerin yaşandığı depresyon dönemleri arasında gidip geldiği zorlayıcı bir süreçtir bu.

Lexi’nin asıl mücadelesi ise yalnızca hastalıkla değildir. Aynı zamanda şu çekirdek inançla da savaşır: Eğer insanlar onu “gerçek haliyle” görürlerse sevilmeyecek, kabul edilmeyecek ya da “fazla” bulunacaktır. Bu nedenle kendini izole eder. Oysa dış dünyanın tehditlerinden bizi koruduğunu sandığımız bu katı savunma mekanizmaları ve maskeler, paradoksal bir şekilde bizi başkalarından uzaklaştırır.

Bölümün en güçlü anlarından biri, Lexi’nin sırrını iş arkadaşı Sylvia’ya açıkladığı bu sahnedir. Lexi dışlanmayı beklerken Sylvia’nın tepkisi bambaşka olur. Onu yargılamaz, acımaz, yalnızca anlamaya çalışır. Sylvia’nın şu cümlesi bu sahnenin merkezine yerleşir: “Bunu bilmemek, seninle gerçek bir bağ kurmamı zorlaştırıyordu.”

Sırrını paylaştıktan sonra Lexi’nin söylediği o cümle ise, yıllarca bastırılanın serbest kaldığı an yaşanan o katartik boşalmayı anlatır: “Sanki bir fil göğsümün üzerinden ayağını çekmiş gibi.”

Bazen sakladığımız, “kabul görmez” sandığımız parçalarımız, tam da bağ kurmaya ve şefkate en çok ihtiyaç duyan yanlarımızdır. Çünkü bazen bir öteki tarafından görülmek ve duyulmak en çok ihtiyacımız olan şeydir.

#modernlove #diziokuması #psikolojivefilm #psikanaliz #bipolar

19. yüzyılda psikologlar William James ve Carl Lan

19. yüzyılda psikologlar William James ve Carl Lange ilginç bir soru ortaya attılar: “Bir ayı görüyorum, korkuyorum, o hâlde titriyorum” mu demeliyiz, yoksa “Bir ayı görüyorum, titriyorum, o hâlde korkuyorum” mu? Bu soru yalnızca fizyolojik bir tartışma değildi; duygularımızın nasıl ortaya çıktığını anlamaya yönelik bir çabaydı. Önce zihnimiz mi korkuyu üretir, yoksa önce bedenimiz mi tepki verir ve biz o bedensel tepkiye sonradan “korku” adını mı veririz?

Korku söz konusu olduğunda bu tartışma oldukça anlamlıdır. Çünkü korkunun bir nesnesi vardır. Karşımızda gerçekten bir ayı, yani belirli bir tehlike durur. Korku bizi o tehlikeye karşı konumlandırır. Nesne bellidir, kaçılacak yön bellidir ve bedenin verdiği tepki tehdidin yönünü takip eder.

Ama mesele kaygı olduğunda bu düzenli sıralama bozulur. Çünkü ortada bizi tehdit eden belirli bir nesne yoktur. Yine de bedenimiz alarm verir: kalbimiz hızlanır veya nefesimiz sıkışır. Kaçmamız gereken bir şey var gibidir ama ortada somut bir tehlike yoktur. Kaygı, belirli bir korku nesnesine yönelmiş bir tepki değildir.

Freud, klinik çalışmalarının ardından kaygının yalnızca bir bozukluk olmadığını fark etti. 1926’da kaygının bir sinyal olduğunu söyledi. Ona göre kaygı, ruhsal aygıtın yaklaşan bir tehlikeyi haber verişidir. Bu tehlike bazen öznenin kendi ruhsal düzeninde ortaya çıkar: Bir arzu çatışması ya da bastırılmış bir şeyin yüzeye yaklaşması gibi. Kaygı, ruhsal yapının bir yerinde bir şeylerin yerinden oynadığını bildirir.

Lacan ise kaygıya daha keskin bir yer açarak “Kaygı nesnesiz değildir” der. Somut bir korku nesnesi yoktur belki ama kaygı, alıştığımız anlam düzeninin sarsıldığı anlarda ortaya çıkar. Bu yüzden Lacan için “kaygı aldatmayan duygudur.” Öfke ya da sevgi bizi yanıltabilir; ama kaygı, kendimize anlattığımız hikâyelerin çözüldüğü o yerde belirir.

Bu nedenle modern dünyada kaygı çoğu zaman bastırılması gereken bir patoloji gibi görülse de, psikanalitik bakış için kaygı bazen öznenin kendi konumuyla karşılaştığı bir ana işaret eder.

#psikanaliz #kaygı #psikoloji #freud #lacan

8 Mart Dünya Kadınlar Günü yaklaşırken, kadınların

8 Mart Dünya Kadınlar Günü yaklaşırken, kadınların sosyal, politik ve ekonomik eşitliği için verilen mücadelenin vazgeçilmezliğini bir kez daha hatırlıyoruz. Peki ya ruhsal dünyamızda durum ne?
“Kadın”, “güç” ve “dişil” olmak bugün ne anlama geliyor?

Toplum bize sıklıkla gücün fallik — yani görünür, fethedici, hatta saldırgan — olması gerektiğini söyler. Bu yüzden birçok kadın, özellikle iş dünyasında ya da ilişkilerde güç sahibi olabilmek için kendi “dişil” iç dünyasından uzaklaşıp sertleşmesi gerektiğini hisseder. Oysa Jacques-Alain Miller’ın belirttiği gibi iktidar yalnızca bir “görünüş” yeridir, sahnede oynanan bir roldür. Gerçek güç ise dişilin görünmez iç dünyasında ve bir kadının kendi varlığını, arzusunu tam da bu belirsizlikle kucaklayabilmesinde ortaya çıkar.

Freud’un da söylediği gibi, insan doğasında “dişil olana karşı bir ret” vardır. Peki neden dişilden bu kadar korkarız?

Çünkü “dişil” olan yalnızca kadına ait değildir. Her iki cinsiyet için de radikal ötekiliği, belirsizliği ve içselliği temsil eder. Dişil olan, sınırları belirli ve gücünü sürekli kanıtlamak zorunda hisseden fallik yapının aksine; kapsayıcılığı ve bilinmezliğiyle tekinsizdir. Bugün dişile ya da kadın bedenine yönelik saldırılar çoğu zaman “eril” olanın değil; fallik olanın, yani narsisistik bir güç gösterisinin krizini ortaya koyar.

Kadınların statüsü bir medeniyetin yapısının ve tarihinin aynasıdır. Aynı zamanda bir toplumda neyin değiştiğinin ekseni, cinsiyetler arası krizlerin semptomu ve her türlü eşitliğin amblemidir. Sosyal, yasal ve ekonomik hayatta kadın-erkek eşitliği için verilen mücadele esastır ve bundan asla taviz verilmemelidir. Ancak ruhsal ve duygusal dünyada eşit olmak “aynı olmak” değildir. Asıl tehlike, bu farklılığı silmeye çalışmaktır.

Gerçek bir bağ ancak birinin ezen, diğerinin ezilen olmadığı; “eril” ve “dişil”in birbirinin farklılığına saygı duyarak yan yana var olabildiği yerde başlar.

Kadınların varoluşlarını özgürce sürdürebildikleri ve seslerinin gerçekten duyulabildiği bir dünya dileğiyle ✨

#8Mart #DünyaKadınlarGünü #Psikanaliz

1932 yılında Albert Einstein, Freud’a şu soruyu so

1932 yılında Albert Einstein, Freud’a şu soruyu sormuştu:
“İnsanlığı savaş tehdidinden kurtarmanın bir yolu var mıdır?”
Freud’un cevabı sarsıcıydı. Ona göre, savaş, sadece dışarıdan gelen politik bir hata değil, insanın içindeki yıkıcılık dürtüsünün en çıplak haliyle sahneye çıkmasıydı.

Bugün dünyada tırmanan gerilimi ekranlardan izlerken, Freud’un işaret ettiği o gerçeklikle yeniden yüzleşiyoruz. Savaş artık yalnızca uzak bir coğrafyada olup biten bir haber değil; gündelik hayatımıza, hatta iç dünyamıza sızan bir kaygı üretimi haline geliyor. Çünkü savaş, “dünya düzenli ve öngörülebilir bir yerdir” inancını paramparça eder. Aklın, hukukun ve sınırların bizi her zaman koruyamayacağını gösterir. Ve bizi zihnimizin “imkansız” dediği o yerle karşı karşıya bırakır: Anlamlandıramadığımız, kelimelere sığdıramadığımız bir gerçeklikle.

Peki bu dehşetle karşılaşınca zihnimiz ne yapar?
Çoğu zaman hemen bir savunmaya geçeriz: Sürekli haber akışını takip etmek, analizler okumak, taraf seçmek ve yaşananları mantıklı bir çerçeveye oturtmaya çalışmak… Tüm bunlar, belirsizliği tolere etmenin yolları haline gelir.

Bu noktada savaşın yalnızca yıkım değil, aynı zamanda bir “söylem” meselesi olduğunu hatırlamak önemlidir. İnsanları cepheye götüren ve şiddeti meşrulaştıran şey yalnızca saldırganlık değildir; onu kuran bir söylemdir. Güvenlik, haklılık, intikam ya da korunma gibi anlatılar, yalnızca savaş alanını değil, gündelik yaşamı da kuşatır. Böylece kaygı bireysel olmaktan çıkar, kolektif bir atmosfere dönüşür. Bu atmosfer içinde ise özne çoğu zaman kesinlik arayışına yönelir. Oysa bu kesinlikler, kaygıyı yatıştırmak yerine onu yeniden üretir.

Aslında hissettiğimiz bu kaygı, bastırılması gereken bir “sorun” değil, bir işarettir. Bir şeyin tam olarak simgeleştirilemediğini, dile getirilemediğini gösterir. Bu nedenle mesele, bu kaygıyı hızla bastırmak değildir. Bazen anlamak, her şeyi kontrol altına almak değil; imkansız olanın varlığını kabul etmek ve o belirsizlikle birlikte kalabilmektir.

#savaşvepsikoloji #psikanaliz #kaygı #toplumsaltravma

“Bir çocuk oynarken aslında nerededir?” Winnicott’

“Bir çocuk oynarken aslında nerededir?”
Winnicott’un bu sorusu, özellikle çocuklarla çalışırken sıkça karşımıza çıkan ve üzerinde düşünmeyi gerektiren bir sorudur.

Biz genellikle oyuna, çocuğun bize bir şeyleri “anlattığı” sembolik bir araç olarak bakarız. Çocuk oynar ve biz de sanki o gizli fanteziyi ya da şifreyi çözecekmişiz gibi hemen yorumun peşine düşeriz. Oysa klinik pratikte asıl mesele, oyunun içeriğini deşifre etmekten ziyade, bizzat o oynama eyleminin orada mümkün olup olmadığıdır.

Peki oyun nerede ortaya çıkar?
Oyun ne yalnızca iç dünyaya ne de tamamen dış gerçekliğe aittir. İkisinin arasında, sınırları kesin olarak belirlenemeyen bir “ara alanda” gerçekleşir. Winnicott buna “potansiyel alan” der. Ve belki de terapi, ne kadar karmaşık görünürse görünsün, özünde böyle bir “oyun alanı”dır.

Klinikte bu alanın ne kadar kırılgan olduğu sıklıkla görülür. Oyun kurulamaz; çocuk ya eyleme vurarak çerçeveyi zorlar ya da ilişkiden çekilerek sahneyi terk eder. Ve o anda fark edilir ki asıl soru “ne söylüyor?” değil, “oyun nerede?”dir.

Burada belki de en zor ama en önemli şey şudur: anlamaya yönelik aceleyi askıya alabilmek. Yorumu erteleyebilmek. Çünkü karşımızdakinin getirdiği dağınıklığa hızla bir düzen verme eğilimi, aktarımda kurulabilecek o temel güven duygusunu zedeleyebilir.
Kırılgan bir özne için mesele, sürekli yorumlanmak ya da teşhis edilmek değildir. Mesele, bir başkasının mevcudiyetinde, gerilemeye izin veren bir ilişkide, var olabilmektir.

Nitekim analiz yalnızca bilinçdışı anlamları ortaya çıkaran bir kazı çalışması değildir. Asıl mesele, öznenin dünyayı güvenle deneyimleyebileceği o “potansiyel alanın” kurulabilmesidir. Çünkü iyileşme, anlamın bulunmasından çok, oyunun mümkün hâle gelmesiyle ilişkilidir.

Tedavi edici güç, çıkarılan zekice anlamlardan değil; o güvenli alanda sürecin — müdahale edilmeden — gerçekleşiyor olmasından gelir.

#winnicott #oyunterapisi #potansiyelalan #psikanaliz #çocukpsikanalizi

Bir yerden bir yere “göç’mek”, sadece bedenlerin y

Bir yerden bir yere “göç’mek”, sadece bedenlerin yer değiştirmesi midir?

Bugün dünyada çeyrek milyardan fazla insan “göçmen” olarak tanımlanıyor. Ama sınırların ve istatistiklerin ötesinde, göç bize insan hakkında neyi gösterir? Acaba göç, insanın en başından beri yaşadığı o köklü kopuşu görünür hale getiriyor olabilir mi?

Çünkü insan, en başından itibaren bir kopuşla var olur. Konuşmayı öğrenip kelimelerin dünyasına adım attığımızda, o ilk kelimesiz ve dolaysız bağdan sonsuza dek uzaklaşırız. Kurduğumuz medeniyet ve kültür de tam olarak bu mesafede, o ilk “ev”den uzaklaştığımız yerde inşa edilir.

Bu yüzden göç sadece dışarıda yaşanan bir deneyim değildir. İçimizde de yerinden edilmiş, nereye ait olduğunu tam bilemeyen parçalar vardır. Lacan’ın dürtülerden “yerinden edilmiş bir kalabalık” gibi söz etmesi boşuna değildir. İnsan kendi toprağından uzaklaştığında, aslında zaten içinde var olan bu yerinden edilmişlikle karşılaşır.

Peki o zaman, neden yabancıya bu kadar zor tahammül ederiz?

Çoğu zaman mesele onun farklı olması değildir, onun farklı şekilde haz alıyor olmasıdır. Psikanalizin gösterdiği gibi, bizi rahatsız eden ötekinin varlığı değil, onun keyif alma biçiminin bize kendi eksikliğimizi hatırlatmasıdır. Bu yüzden toplumlar göçmeni ancak “bizim gibi” olduğunda kabul etmeye eğilimlidir. Buna da uyum değil, asimilasyon denir.

Öte yandan, göçmen için “eve dönmek” de kolay değildir. Çünkü dönülen yer artık aynı yer değildir; daha önemlisi, dönen kişi de aynı kişi değildir. Bu noktada yeni öğrenilen dil yalnızca bir iletişim aracı olmaktan çıkar, bir sığınağa dönüşür. Julia Kristeva’nın da işaret ettiği gibi, insan bazen o yeni dilin içinde kendine yeni bir psişik gerçeklik, adeta yeni bir “ben” kurar.

#göç #göçmen #sürgün #psikanaliz #juliekristeva

Ana Sayfa
Hakkımda
Çalışma Alanlarım
Çeviriler
Yazılar
İletişim
Français

© 2026 Aleyna Paköz

Gizlilik Politikası
Yasal Uyarı